Wikia


Flag of Germany Hamburg
Hamburg
Eerste tram:  5 maart 1894
Laatste tram:  1 oktober 1978
Spoorbreedte: 1.435 mm
V6E Hamburg lijn 2
Een Waggonfabrik Falkenried V6E tram op lijn 2

De tram in Hamburg was één van de grootste en oudste tramnetten in Duitsland. Reeds in 1866 werd de eerste paardentramlijn geopend en in 1894 de eerste electrische tramlijn. In 1958 werd tot de stapsgewijze opheffing van het gehele tramnet besloten, met als gevolg dat in 1978 de laatste werd tramlijn opgeheven.

GeschiedenisEdit

Hamburg.Plan.1890
Het lijnennet in 1890

Als gevolg van de industrialisering steeg het inwonertal van de stad Hamburg sterk, van 290.000 in 1870 naar 559.000 in 1890 (exclusief de gebieden in Altona en Wandsbek). Bovendien raakten door de bouw van kantoren 20.000 mensen hun huis in de binnenstad kwijt. Hierdoor werd de vraag naar goed openbaar vervoer steeds hoger. Reeds in 1894 reden er in alle belangrijke gebieden paardentrams.

PaardentramEdit

Tussen 1866 en 1875 werden de eerste paardentramlijnen van de Pferde-Eisenbahn Gesellschaft naar Wandsbek, Barmbek, Eimsbüttel, Hoheluft en Hamm geopend. In 1878 begon ook de Hamburg-Altonaer Pferdebahn met het uitvoeren van de dienst en vanaf 1880 werden door de Straßen Eisenbahn Gesellschaft lijnen geopend naar Eppendorf, Winterhude, Horn en Rothenburgsort en reeds een lijn naar de nieuwe begraafplaats in Ohlsdorf via Alsterdorf. Tot in 1894 werd het net steeds groter, ook door de opening van nieuwe lijnen door andere bedrijven. In 1879 had het net een lengte van 29 km, in 1881 66 km en in 1896 had het al een lengte van 100 km (al was de electrificatie toen reeds begonnen).

Vanaf 1894 werd begonnen met het electrificeren van de paardentramlijnen. In de binnenstad werd dit proces met de Altonaer Ring op 11 december 1898 afgesloten. Sjabloon:Clear

Electrische tramEdit

Vanaf 3 september 1900
werden de lijnen volgens
onderstaande schema
genummerd:
Lijn  Naar
1 – 3 Wandsbek
4 – 5 Eilbek
6 – 9 Barmbek
10 – 16 Eimsbüttel
17 Hamm
18 – 19 Ringlijnen om de Alster
20 – 25 Overige lijnen
26 Ringlijn om de
binnenstad
27 Altonaer Ring
28 Ohlsdorf via Winterhude
29 – 30 in Altona
31 - Elke nieuwe lijn kreeg
een hoger nummer

Op 5 maart 1894 werd de eerste tramlijn (vanaf 1900 lijn 26) in dienst gesteld op de route Glockengießerwall · Klosterwall · Dovenfleet · Vorsetzen · Glacischaussee · Gorch-Fock-Wall · Esplanade · Lombardsbrücke · Glockengießerwall. Op 11 april 1895 werd de eerste nieuwe electrische tramlijn (later lijn 6) via de Fuhlsbüttler Straße van Barmbek naar Ohlsdorf in dienst gesteld.

Het verkeer van de Gänsemarkt naar de Rathausmarkt werd in beide richtingen door de nauwe Poststraße en Gerhofstraße gestuurd. Daarom werd in 1900 besloten om één van de sporen te verleggen naar de Jungfernstieg. Dit bleef zo tot de opheffing van de tram in 1978. In 1912 werd eveneens één van de sporen van de Großen Burstah verplaatst naar de Mönkedamm.

Uitbreiding van het lijnennetEdit

Tot aan de eeuwwisseling was het net in de binnenstad voor het grootste gedeelte klaar. De Straßen Eisenbahn Gesellschaft had bijna alle kleinere bedrijven over genomen en had in 1900 de tramlijnen "1" tot "30" in bedrijf. Tot in 1914 kwamen daar nog 10 lijnen bij zodat het dan de lijnen "1" tot "40" waren.

De tramlijnen reden op sommige plaatsen al ver de buitenstedelijke gebieden in; vanaf 1903 naar Harburg, 1907 naar Stellingen, 1912 naar Schnelsen, 1913 naar Tonndorf, Wandsbek en Eidelstedt en 1914 naar Billstedt. In 1909 bedroeg de netlengte al 167 km.

Op weg naar de opheffing van het tramnetEdit

  • In 1957 werden de laatste nieuwe trams in dienst gesteld (V7).
  • In 1958 besloot de gemeenteraad tot een stapsgewijze opheffing van het gehele tramnet in combinatie met de uitbreiding van het metronet. Reeds in 1954 verscheen er in de Stuttgarter Nachrichten een bericht dat de stad Hamburg van plan was het tramnet binnen twintig jaar op te heffen. In Hamburg werd dit op dat moment nog ontkend.
Het overgebleven lijnnennet in jaren '60 en '70 en de opheffing
1 tot 28 september 1968: Schenefeld · Lurup · Bahrenfeld-Trabrennbahn · Bahnhof Altona · Landungsbrücken · Hauptbahnhof · Burgstraße · Billstedt
tot 2 juni 1973: Schenefeld · Lurup · Bahrenfeld-Trabrennbahn · Bahnhof Altona · Landungsbrücken · Hauptbahnhof · Hofweg · Winterhuder Marktplatz · Goldbekplatz
tot 28 september 1974: Rathausmarkt · Hauptbahnhof · Mundsburger Brücke · Goldbekplatz, dan tot 22 mei 1977 verlengd naar Rathausmarkt · Goldbekplatz · Lattenkamp
2 tot 30 september 1978 als laatste tramlijn in Hamburg: Schnelsen · Niendorf Markt · Betriebshof Lokstedt · Grindelberg · Bahnhof Dammtor · RathausmarktHauptbahnhof/ZOB tot 27 mei 1978). De lijn reed daarvoor tot 1 januari 1967 verder via Hauptbahnhof naar Burgstraße · Horner Rennbahn en van 22 mei 1971 tot 6 maart 1976 verder via Hauptbahnhof · Bahnhof Veddel · Wilhelmsburg · Mengestraße als vervanging voor lijn 12
3 tot 2 juni 1973 Langenfelde · Osterstraße · Bahnhof Dammtor · Rathausmarkt · Hauptbahnhof · Mundsburger Brücke · Winterhuder Marktplatz · Lattenkamp, tot 28 september 1974 hierna alleen nog Rathausmarkt · Hauptbahnhof · Mundsburger Brücke · Winterhuder Marktplatz · Lattenkamp (hierna overgenomen door lijn 1)
4 (eigenlijk geen "eigen" lijn maar altijd versterkingslijn van lijn 2) tot 28 mei 1972: Niendorf Markt · Betriebshof Lokstedt · Bahnhof Dammtor · Rathausmarkt (tot 1 januari 1967 ook · Hauptbahnhof · Burgstraße · Horner Rennbahn)
5 nieuwe lijn vanaf 2 januari 1967 tot 26 september 1971: Burgstraße · Sievekingsallee · Horner Rennbahn
6 tot 30 mei 1965: St. Pauli, Hamburger Berg · Großneumarkt · Rathausmarkt · Hauptbahnhof · Mundsburg · Bahnhof Barmbek · Ohlsdorf
7 tot 31 mei 1970: Hochrad · Bahnhof Altona · Palmaille · Rödingsmarkt · Hauptbahnhof/ZOB (tot 27 mei 1967 · Burgstraße · Billstedt)
8 tot 19 augustus 1962: Neues Rathaus · Schulterblatt · Beim Schlump · Alsterchaussee
9 29 mei 1965 Opheffing Hauptbahnhof · Mundsburg · Bahnhof Barmbek · Bramfeld. Tot 26 mei 1974: Flughafen · Winterhuder Marktplatz · Bahnhof Dammtor · Rathausmarkt · Hauptbahnhof/ZOB
11 27 oktober 1963 gewijzigde route via Mönckebergstraße, opheffing van de route Lombardsbrücke · Glockengießerwall. Tot 30 mei 1970: Schenefeld · Lurup · Bahrenfeld-Trabrennbahn · Holstenstraße · Feldstraße · Rathausmarkt · Hauptbahnhof · Bahnhof Veddel · Wilhelmsburg · Harburg · Wilstorf · Rönneburg; vanaf 31 mei 1970 aleen nog Lurup · Hauptbahnhof/ZOB en vanaf 3 juni 1973 tot 29 juni 1975 verder ingekort tot Bahrenfeld-Trabrennbahn · Hauptbahnhof/ZOB
12 van 31 mei 1970 tot 22 mei 1971: Rathausmarkt · Hauptbahnhof · Klostertor · Bahnhof Veddel · Wilhelmsburg · Harburg · Wilstorf · Rönneburg
14 29 oktober 1961 Opheffing Bahnhof Veddel · Freihafen. Tot 23 september 1967: Millerntor · Neuer Pferdemarkt · Schulterblatt · Hoheluftchaussee · Eppendorfer Marktplatz · Mühlenkamp · Mundsburg · Landwehr · Berliner Tor · Bahnhof Veddel; vanaf 24 september 1967 Bahnhof Altona · Schulterblatt · Hoheluftchaussee · zoals eerst tot Bahnhof Veddel; vanaf 27 september 1970 ingekort tot Lattenkamp · Mühlenkamp · Bahnhof Veddel, van 25 juli 1976 tot 22 mei 1977 opgedeeld in twee deellijnen

a) Lattenkamp · Mühlenkamp · Bahnhof Landwehr · Berliner Tor · S-kleinBahnhof Veddel
b) Beim Schlump · Hoheluftchaussee · Winterhuder Marktplatz · S-kleinBahnhof Landwehr · U-kleinBurgstraße

15 tot 1 januari 1967: Neues Rathaus · Schulterblatt · Hoheluftchaussee · Eppendorfer Marktplatz · Mühlenkamp · Bahnhof Landwehr · Hamm; vanaf 2 januari 1967 ingekort tot Burgstraße; vanaf 27 september 1970 Beim Schlump · Hoheluftchaussee · Curschmannstraße/Breitenfelder Straße zoals eerder tot Burgstraße; vanaf 26 september 1971 tot 7 maart 1976 verlengd naar Burgstraße · Horner Rennbahn (als vervanging voor lijn 5)
16 tot 27 april 1963: Hagenbecks Tierpark · Osterstraße · Bahnhof Dammtor · Rathausmarkt · Hauptbahnhof · Mundsburg · Dehnhaide · Farmsen-Trabrennbahn, vanaf 28 april 1963 Hagenbecks Tierpark · Hauptbahnhof · Hofweg · Lattenkamp. Vanaf 27 oktober 1963 werd de lijn ingekort tot Lutterothstraße · Lattenkamp. Op 2 januari 1967 werd de lijn opgeheven, de route naar Lattenkamp werd door lijn 3 overgenomen.
18 tot 21 mei 1966: Groß Borstel · Eppendorfer Marktplatz · Hallerstraße/Rothenbaumchaussee · Bahnhof Dammtor · Rathausmarkt · Hauptbahnhof/ZOB; vanaf 22 mei 1966 Eppendorfer Marktplatz · Hauptbahnhof/ZOB en vanaf 28 september 1968 tot 31 mei 1969 alleen nog Eppendorfer Marktplatz · Rathausmarkt
19 tot 27 september 1970: Burgstraße · Berliner Tor · Billbrook

Netkaart en sporenplanEdit

Fileicon-map Hamburg 1956
Fileicon-map Hamburg 1968
Fileicon-map Hamburg 1969
Fileicon-map Hamburg 1970
Fileicon-map Hamburg 1971
Fileicon-map Hamburg 1973
Fileicon-spp Hamburg 1973
Fileicon-map Hamburg 1974
Fileicon-map Hamburg 1976
Fileicon-map Hamburg 1977

MaterieelEdit



Flag of Germany Hamburg Hamburg

Voormalige tramlijnen: 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 · 7 · 8 · 9 · 11 · 12 · 14 · 15 · 16 · 17 · 18 · 19 · 30 · 42


Eindpunten: Alsterchaussee · S-kleinBahnhof Veddel · Bahrenfeld-Trabrennbahn · S-kleinBerliner Tor · Billbrook · Billstedt · Bramfeld · U-kleinBurgstraße · Eidelstedt · Farmsen · Flughafen · Goldbekplatz · Grindelberg · Groß Borstel · Hagenbecks Tierpark · S-kleinHauptbahnhof · Hauptbahnhof/ZOB · Hein-Hoyer-Straße · Hochrad · Horner Rennbahn · Jenfeld · Langenfelde · Lattenkamp · Lurup · Lutterothstraße · Mengestraße · Niendorf Markt · Ohlsdorf · Rathausmarkt · Rönneburg · Rothenburgsort · Schenefeld · Schnelsen · Schulterblatt · St. Pauli, Hamburger Berg · Tonndorf


Overige locaties: A Adolphsplatz · Alfredstraße · Alsterdorfer Straße/Sengelmannstraße · Alte Landesgrenze · Alte Wöhr · Alter Teichweg · Altonaer Fischmarkt · Armbruststraße · Ausschläger Billdeich · Ausschläger Weg · Autobahn · Averhoffstraße B Bahnhof Altona · Bahnhof Barmbek · Bahnhof Dammtor · Bahnhof Holstenstraße · S-kleinBahnhof Landwehr · Bahnhof Sternschanze · Bahrenfelder Chaussee · Baumwall · Behrkampsweg · Bei den Zelten · Bei der Reitbahn · Beim Rauen Hause · Beim Schlump · Beim Schlump/Bundesstraße · Beim Schlump/Grindelallee · Beim Schlump/Schäferkampsallee · Billbrookdeich/Liebigbrücke · Billhorner Röhrendamm/Brückenstraße · Bindfeldweg · Bissingstraße · Bleickenallee · Bornkampsweg · Böttgerstraße · Braamkamp · Bramberstraße · Bürgerweide · Buxtehuder Straße/Bahnübergang C Carl-Cohn-Straße · Carl-Petersen-Straße · Curschmannstraße/Breitenfelder Straße D Dehnhaide · Deichtorplatz · Dorotheenstraße E Eißendorfer Pferdeweg · Eißendorfer Straße · Emkendorfstraße · Eppendorfer Baum · Eppendorfer Marktplatz · Eppendorfer Weg · Ernst-August-Straße F Feldstraße · Feuerbergstraße · Flughafen, Haupteingang · Fontenay · Frankenstraße · Friedhof, Haupteingang G Gänsemarkt · Gerhart-Hauptmann-Platz · Gerhofstraße · Gerichtstraße · Graumannsweg · Greflingerstraße · Griegstraße · Große Bleichen · Großer Burstah · Großmannplatz/Grüne Brücke · Großmannstraße/Schurzalle Süd · Großneumarkt · Gustav-Kunst-Straße H Hadermannsweg · Hagedornstraße/Harvestehuder Weg · Hallerstraße/Rothenbaumchaussee · Hammer Steindamm · Harburg · Harburger Chaussee · Harburger Rathausplatz · Haulander Weg · Heckengang · Heidenkampsweg · Heidlohstraße · Heilbrookstraße · Hein-Köllisch-Platz · Heitmannstraße · Hermann-Kauffmann-Straße · Hindenburgstraße · Hofweg · Hoheluftbrücke · Hoheluftchaussee · Hohenzollernring · Holstenstraße/Allee · Hovestieg J Jungfernstieg K Kajen · Kaltenkirchener Bahnhof · Kanalplatz · Kanalstraße · Karl-Muck-Platz/Musikhalle · Kieler Straße/Stresemannstraße · Kirchenallee · Klosterstern · Kollaustraße · Kornweide · Krankenhaus Barmbek L U-kleinLandungsbrücken · Langenfelder Damm/Kieler Straße · Langenfelder Straße · Leinpfad/Streekbrücke · Lilienthalplatz · Lippeltstraße · Lohmansweg · Lohmühlenstraße · Lombardsbrücke M Maria-Louisen-Straße · Mensingstraße · Methfersselstraße · Millerntor · Mönckebergstraße · Moorstraße · Mozartstraße · Mundsburg · Mundsburger Brücke N Neuer Pferdemarkt · Neues Rathaus · Neuhöfer Straße · Neuländer Straße · Niendorfer Straße · Nobléestraße/Friedrich-Ebert-Halle O Oberstraße · Osterstraße · Osterstraße/Heußweg · Ottenser Hauptstraße P Palmaille · Parkstraße/Klein-Flottbeker Weg · Poelchaukamp · Poggendorffstraße · Poolsweg · Poststraße R Rambachstraße · Reeseberg · Rentzelstraße · Reventlowstraße · Rhiemsweg · Rödingsmarkt · Röntgenstraße/Alsterkrugchaussee · Rotenhäuser Straße S Saling · Sand · Schnackenburgallee · Schulweg/Osterstraße · Schützenstraße · Siemersplatz · Sievekingplatz · Sievekingsallee · Sievekingsdamm · Silcherstraße · Sophienstraße · St. Pauli, Hafenstraße · Staatsbibliothek · Steinstraße · Steintordamm · Steintorplatz · Steintorwall · Stephansplatz · Sternbrücke · Süderelbbrücke, Nord · Süderelbbrücke, Süd · Süderstraße · Suhrenkamp T Tarpenbekstraße · Tiedemannstraße · Trettaustraße · Triftstraße U Uferstraße/Landeskunstschule · Universitätskrankenhaus Eppendorf V Vahrenwinkelweg · Veddeler Marktplatz · Veilchenweg · Veringplatz · Vogelhüttendeich · Vogt-Cordes-Damm · Von-Sauer-Straße W Waldschlößchen · Wandsbeker Chaussee/Landwehr · Wählingsallee · Wilhelm-Metzger-Straße · Winterhuder Marktplatz · Wöhlerstraße · Woldsenweg · Wrangelpark Z Zeughausmarkt · Ziegelerstraße · Zimmerstraße · Zweibrückenstraße


Betriebshof Altona · Betriebshof Harburg · Betriebshof Horn · Betriebshof Krohnskamp · Betriebshof Lokstedt

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.