Tram Wiki
Advertisement
Flag of the Netherlands.png Rotterdamsche Tramweg Maatschappij
RTM.png
Hoofdvestiging: Rotterdam
Actief: 1878-1978 (opgegaan in ZWN)
RTM loc 50.jpg
RTM-museumstoomtramlocomotief 50 uit 1913, met postwagen en zes rijtuigen
Rtmnet.jpg
Netwerk

De N.V. Rotterdamsche Tramweg Maatschappij (RTM), gevestigd te Rotterdam, is in 1878 opgericht met als oorspronkelijk doel het verzorgen van tramvervoer in Rotterdam. De maatschappij exploiteerde ook tramlijnen en vervoersdiensten in andere plaatsen, onder meer Amsterdam, Dordrecht, 's Hertogenbosch, Hoorn, Leiden, Schiedam, Vught, Wijk aan Zee en Zandvoort. Het is de oudste voorloper van de huidige Rotterdamse Elektrische Tram (RET). Er werd gereden met paardentrams, omnibussen en stoomtrams en later ook sleperswagens, motortrams, autobussen en vrachtwagens. Een stukje tramspoor van de eerste paardentramlijn, door de Jonker Fransstraat, wordt nog altijd gebruikt voor tramverkeer.

Geschiedenis[]

Het stadsvervoer in Rotterdam werd per april 1904 overgedragen aan de Rotterdamsche Electrische Tramweg Maatschappij (RETM), die het snel elektrificeerde. De RTM had in 1898, op dringend verzoek van verschillende gemeentebesturen uit de Hoeksche Waard, nadat hun spoorlijnplan niet realiseerbaar bleek, en met grote steun van de Provinciebestuur van Zuid-Holland, een eerste interlokale stoomtramlijn van Rotterdam-Zuid naar Numansdorp aangelegd en in exploitatie genomen. Dit was het begin van een zeer groot netwerk van stoomtram- en aansluitende veerdiensten naar de Zuid-Hollandse en Zeeuwse eilanden. Tussen IJsselmonde en de eilanden Hoeksche Waard en Voorne-Putten reden de trams over respectievelijk de Barendrechtse Brug en de Spijkenisserbrug. Er werd gereden op smalspoor van het type Kaapspoor met een spoorwijdte van 1067 mm. De totale omvang van het smalspoornet was ongeveer 280 kilometer. De RTM kende naast het personenvervoer een omvangrijk goederenvervoer (kolen, suikerbieten, stukgoed, zuivel). In samenwerking met de NS ontwikkelde de RTM in de jaren twintig van de 20e eeuw een voorloper van het huidige containervervoer waarbij 'laadkisten' op eenvoudige wijze van een spoor- op een tramwagon en andersom overgeslagen konden worden.

De stoomtram van de RTM had een lugubere bijnaam. In verband met de vele ongelukken in de druk bevolkte wijken in Rotterdam-Zuid, zoals de Beijerlandselaan en Groene Hilledijk (Hillesluis), de Putselaan (Afrikaanderwijk) en Brielselaan (Tarwewijk), werd hij al snel 'het moordenaartje' genoemd. In dit opzicht was de RTM niet uniek in Nederland; ook stoomtramlijnen elders, zoals de Gooische Stoomtram, hadden de bijnaam "moordenaar".

Na de oorlog was de RTM verarmd en verloor het steeds meer terrein aan het wegverkeer. Na de Watersnoodramp van 1953 werden de tramlijnen van de RTM één voor één opgeheven en werd het openbaar vervoer op de eilanden meer en meer verzorgd door busdiensten (en later ook door de Rotterdamse metro van de RET). Op 14 februari 1966 reed de laatste tram tussen Spijkenisse en Hellevoetsluis. De RTM, waarvan vrijwel alle aandelen in 1960 in handen van de NS waren gekomen, zag zich gedwongen om zich steeds meer aan te passen. Het postverkeer verdween en het goederenvervoer werd overgedragen aan Van Gend & Loos. Het busbedrijf bleef bestaan tot 1978, toen het opging in de nieuw gevormde Zuid-West-Nederland Groep. De hoofdzetel van het bedrijf werd per 1971 verplaatst van Rotterdam naar Zierikzee. In 1978, (bijna) honderd jaar na de oprichting, ging de RTM, met twee andere voormalige stoomtrambedrijven Streekvervoer Walcheren (SW) en Zeeuws-Vlaamse Tramweg-Maatschappij (ZVTM), op in de N.V. Streekvervoer Zuid-West-Nederland (ZWN), eveneens te Zierikzee. ZWN fuseerde op haar beurt met Westnederland en werd in 1999 een onderdeel van het nieuwe Connexxion.

Met het gereedkomen van de dammen, dijken, tunnels en bruggen van het Deltaplan verdwenen ook de veerdiensten van de RTM. Het laatste veer, tussen Zijpe en Anna Jacobapolder ging uit de vaart met de voltooiing van de Philipsdam in 1988.

Tramnet[]

De tramlijnen hadden het beginpunt bij de Rosestraat bij de Rotterdamse Koninginnebrug op Rotterdam-Zuid, nu Kop van Zuid genoemd. Het hoofdkantoor was aan de Rosestraat, nabij het Stieltjesplein, gevestigd. De RTM beschikte over verschillende werkplaatsen en remiseloodsen op het Handelsterrein aan de Rosestraat, haar Centrale Werkplaats echter, was gevestigd aan de Kromme Zandweg. De RTM reed op de volgende lijnen:

  • Voorne-Putten
  • Goeree-Overflakkee
    • Middelharnis - Ooltgensplaat
    • Middelharnis - Ouddorp
  • Schouwen-Duiveland
    • Zijpe - Burgh
  • Sint Philipsland / West-Brabant
    • Anna Jacobapolder - Steenbergen

Museaal[]

Na opheffing van het trambedrijf bleef dankzij de in 1965 opgerichte Tramweg-Stichting, een flink deel van het materieel bewaard in Hellevoetsluis. In 1989 verhuisde de collectie naar Ouddorp en deze is nu in beheer bij de Stichting voorheen RTM. Twee rijtuigen uit de verzameling (de 370 en 395) gingen naar de SHM te Hoorn. De SHM heeft later van elders nog de rijtuigbakken verworven van de 334 en 341. In het Nederlands Spoorwegmuseum te Utrecht waren jarenlang een stoomloc (57), een motorwagen (M67), twee rijtuigen en goederenwagens bewaard. Ook dit materieel is inmiddels ook ondergebracht te Ouddorp.

Zie ook[]

Externe links[]


Flag of the Netherlands.png Rotterdamsche Tramweg Maatschappij RTM.png

Voormalige streektramlijnen: Barendrecht - Zwijndrecht · Rotterdam - Spijkenisse · Rotterdam - Zuid-Beijerland · Spijkenisse - Hellevoetsluis


Eindpunten: Barendrecht · Hellevoetsluis · Spijkenisse · Station Rotterdam Rosestraat · Zuid-Beijerland · Zwijndrecht


Overige locaties:



Flag of the Netherlands.png Nederlandse openbaar vervoer bedrijven

Huidige bedrijven: Amsterdam GVB.GIF GVB (Amsterdam) · HTM.JPG HTM (Den Haag) · RET.gif RET (Rotterdam) · UOV.JPG U-OV (Utrecht)


Voormalige bedrijven: Bestand:GTA.png GTA (Amsterdam) NTM.png Nederlandsche Tramweg Maatschappij · RETM.jpg RETM (Rotterdam) · RTM.png RTM (Rotterdam)


Museum bedrijven: Tramlijn Nederlands Openluchtmuseum

Advertisement